Нэвтрэх Бүртгүүлэх
 
Х.Тэмүүжин: Алдаагаа хүлээн зөвшөөрч байж АН цаашаа явна
-17145.jpg
2 жил 3 сарын өмнө | Нийтэлсэн: topmedee.mn Админ | Түгээх :
1 Санал өгөх

Х.Тэмүүжин: Алдаагаа хүлээн зөвшөөрч байж АН цаашаа явна



УИХ-ын гишүүн асан Х.Тэмүүжинтэй ярилцлаа.

 

 

-1990 оноос хойш л МАН, АН хоёр хамтарч нэг, ээлжилж нэг засаг барилаа. Одоо МАН-ын ээлж ирж л дээ. Үнэндээ энэ хоёр намын аль нь ч засаг барьсан чанарын ялгаа алга гэх цөхрөл олны дунд байна. Үүнийг та зөвшөөрөх үү?



-Үнэн. Нийгмийг өөрч­лөх боломж, хугацааг ард түмэн манай намд бүрэн биш ч, хангалттай өгсөн. Тэр боломжийг ашиглаж чадах­гүй өөр хоорондоо шөргөө­цөлдөөд 1996-2000 онд ч тэр, 2012-2016 онд ч тэр албан тушаал булаацалдсаар олон түмний дунд нэр нүүрээ барчихсан. Хийсэн бүтээсэн зүйлээ өөрсдөө шавхайтай хутгаад МАН-ын амны зугаа болгочихсон нь ч үнэн. Бодлого болон арга барилын хувьд МАН-аас тоймтой ялгарч чадсангүй. Ялгаа нь АН бужигнадаг, МАН дүмбийдэг л байх шив.



-Зарим хүний хэлж бай­гаачлан энэ чигээрээ дахиад гурван сар болвол Монгол Улс дефолт боллоо гэнэ. МАН засагласан зургаан сар гэтэл юу ч хийсэнгүй л гэнэ. Гэхдээ энэ дампуурал руу түлхэхэд АН-ын нөлөө бас байсан уу? Шударгаар хэл л дээ...



-Хоёр нам сүүлийн найман жил энэ дефолт руу түлхсэн. 2008-2012 онд нүүрс ярьж байгаад “Чалко”-гоос мөнгө зээлээд зүгээр л тараачихсан. Одоо хүртэл өрийг нь төлж дуусаагүй байна. “Оюутолгой”-гоос бас мөнгө аваад дуусашгүй ундрагатай болсон мэт галзуураад халамж болгоод цацчихсан. Уул уурхайгаас олсон мөнгөө буцаж нөхөгдөх хөрөнгө оруулалт болгоогүй. Бүх юм зогсоод эдийн засаг хумигдах үед 2012 онд шинэ Засгийн газар гарч ирээд шууд эдийн засгаа унагах уу, эсвэл нэгэнт ийм их эргэлттэй болчихсон эдийн засгаа огцом унагалгүй аажмаар хумихын тулд гаднаас зээл авах уу гэдэг салаа зам дээр зогссон. Тэгээд зээл авч үйлдвэр, зам барилга гээд дэд бүтэц рүүгээ хийсэн. Энэ нь харин хөгжлийн бодлоготойгоо зөв уялдсан эсэх нь хожим харагдах биз. Одоогийн эрх баригчид ч гэсэн сонгуулийн дараа эдийн засгаа торгоогоод зугуухан тогтоогоод явчих боломж байсаар атал АН-ыг муухай харагдуулж, хийсэн болгоныг нь харлуулж, баллуурдаж байвал улс төрийн хожоо гэдэг харалган бодлоосоо болоод улсаа авч явах хариуцлагаа мартчих шиг боллоо.



-Гэтэл дэлхий биднийг АН, МАН гэж ялгахгүй, Монгол гэдэг нэг л нэрээр харж байгаа шүү дээ?



-Тийм. Дэлхий биднийг харж байна, бид нэг улс гэдгээ бодсонгүй. Монголбанк нь нэг мэдэгдэл хийгээд, Засгийн газар нь нэг мэдэгдэл хийгээд нийгэмд айдас үүсгээд, хамаг юм болохоо байлаа, Хятадаас зээл авахгүй бол болохгүй гэсэн шахаа руу оруулаад, мөдхөн мөнгө ороод ирнэ гэх хуурмаг хүлээлт үүсгээд. Тэгсэнээ гэнэт Далай ламыг авчраад, хөрштэйгээ үл ойлголцолд ороод, дараа нь нэр нүүрээ баран тал тохой засаад. Монгол Улс гэдэг нэгдсэн бодлого байхгүй, яаж явах аргаа олохгүй байгаа энэ байдал чинь гадна талд олз, дотроо бол эрсдэл болоод байна. Ийм чадавхигүй Засгийн газрын гор бол тэртээ тэргүй гарна. Нэг зүйлийг бодитоор харах ёстой. Алдаа байгаа бол алдаагаа хүлээн зөвшөөрч уучлал гуйгаад, засаад цаашаа явахгүй бол нэг нэгэн рүүгээ хий улс төржиж, хариуцлагаа чихээд эцэст нь улс орноороо тоглоод дуусах нь.



-АН жишээ нь алдааныхаа төлөө уучлалт гуйж чадах уу?



-Чадах ёстой. АН бизнес эрхлэгч, баялаг бүтээгч иргэ­дээсээ уучлалт гуйх ёстой. АН-ын үзэл баримтлал иргэний санаачлагыг дэмжиж, ажилчдаа цалинжуулж, татвар төлж байгаа баялаг бүтээгчдээ хамгаалах ёстой байтал тэдний бизнесийг гацааж, булаах гэж оролдсон. Иргэнд олгогдох боломжийг төр рүү чирсэн. Бүр сүүлдээ цэргээр төмөр зам бариулахдаа тулсан. Ийм харалган бодлого явуулсныхаа төлөө уучлалт гуйх ёстой. Хүний эрхийг хамгаалж, шударга ёсыг хангана гэчихээд хэлсэн ажлаа гүйцэлдүүлж чадахгүй хувь хувиа бодсон хэрүүлд цагаа барсандаа уучлал гуйх ёстой. Бид зөв буруугаа олоод цэгцлээд цаашаа явна уу гэхээс биеэ өмөөрөөд хайцайлаад байвал урагшаа явахгүй. Улсаа босгоё гэж байгаа бол намаа шинэчил, өөрсдийгөө өөрчил. АН-ыг өнгө, гэрэлгүй болгох ажлыг МАН-ынхан хийгээгүй, бид өөрсдөө л хийсэн. Уул нь уучлалт гуйх асуудал биш, уучилж, итгэх л асуудал. Тэр дундаа гишүүд, дэмжигчдийнхээ итгэлийг олж авах гэдэг хэн нь дарга, цэрэг байхаас илүү чухал зүйл. Алдаагаа хүлээн зөвшөөрөх нь дахиж алдахгүй ээ л гэсэн үг. Алдаагаа засахгүй бол тэр нь алдаа биш зуршил болно.



-Танай намын зарим залуучуудын хэлснээр хөгш­­чүүл нь зайгаа тавьж өгөхгүй, суудалтайгаа зуу­рал­даад байна гэдэг. Хүмүү­сийн хараал идээд байгаа З.Энхболдыг, эсвэл Ц.Элбэгдоржийг, С.Эрдэнэ, “Женко”-той нь бүр мөсөн зайлуулчих ёстой юм уу?



-Өмхий байна гээд хошногоо тайрч болдоггүй гэдэг. АН-ыг муухай харагдуулж байгаа хэсгээ коммунист аргаар хүч түрэн хасах, хөөх гэвэл хүчирхийлэл хүчирхийлэлтэйгээ л тулна. Хүчээр шийднэ гэвэл эцэстээ намаа хагалж бутлаад улс төр дэх орон зайгаа алдахад ч хүрж мэднэ. Энэ бол манай намын зовлон. АН улс төрд хүчтэй байх ёстой, гэхдээ бурууд биш зөвд хүчтэй байх ёстой юм.



АН-ын мөн чанарт нийг­мийг өөрчилж, шинэчлэх эрч хүч байдаг. АН шинэ, зөв зүйлийг сэдэж хийхдээ үнэхээр дотоод эрч хүчтэй нам. Ардын намаас бол тийм зүйл гарахгүй. МАН нийгмийг аль болох дөмбийлгөж, баглаад, шинэ зүйлийг татаж унагаад, хуучин зүйлээ буцааж сэргээгээд цаг хугацааг ухраачихдаг хүмүүс. Гэтэл АН-д зоримог шийдэмгий хийж, өөрчлөх ёстой гэсэн дэвшилттэй бодлого, үзэл санаа байдаг боловч харамсалтай нь эхлүүлсэнээ дуусгаж чаддаггүй муу зуршилтай. Өөр хоорондоо сандал ширээгээ булаацалдаж зодолдоод сонгогч олон нийтэд “Засаглаж чаддаггүй” гэж үнэлэгдээд унадаг түүхтэй. Сургамжтай түүх, алдаа, оноо бидэнд байна. АН энэ алдаагаа засч, шинэчлэгдэх хэрэгтэй. Харин АН задарч, хуваагдан, хүчгүй болох юм бол шинэ, зөв зүйлийг санаачлагч, хүний эрхийг хамгаалагч, баялаг бүтээгчдээ дэмжигч гэх хүч энэ улсад үгүй болох аюул байна. Тиймээс залуучуудын хэлээд байгаачлан фракцаараа намыг хувьчлаад авчихдаг, дов болгон дээрээ ван, ханлиг болчихдог, намын дотоодод феодол маягийн ёс тогтоочихсон хүмүүсийг тэр ёстой нь цуг өөрчлөх ёстой. Өөрчлөхгүй бол төрд тогтоож буй МАН-ын төрийн албыг хаа гуяар нь салгаж зардаг, төлсөн төлбөрөөр нь албан тушаалд хуваарилдаг, авсан эрх мэдлээрээ дамжуулж хөрөнгөждөг авлигын галзуур­лыг яаж зогсоож, өөрчилж чадах билээ.



-Ийм өөрчлөлтийг танай намын ах нар дэмжих үү?



-Ер нь дээрээ ахгүй байсан хүмүүс доороо дүүтэй гэдгээ ойлгодоггүй бололтой. Манай хууччуул хаалгаа дангинатал хаачихаад чаддаг юм бол наадхаа зад өшиглөөд ороод ир гэдэг нэг хатуу үгтэй. Намайг анх орж ирэхэд ийм л байсан, одоо ч ийм л байгаа. Чадал заагаад өшиглөөд орохоор ах нар нь бөөрөлхөж байгаад зодчих шинжтэй, тэр нь бараг дотоод соёл шахуу болчихсон. Энэ соёлыг л орвонгоор нь өөрчлөхийн тулд сая болсон намын VI их хурлаас АН-ыг шинэчлэх хөтөлбөрийг баталлаа. Хэн нэгнийг дарга болгоод зүүн баруун тийшээ холбирч гүйгээд байлгүй үндсэн зургаан асуудал дээр тогтож энэ шинэтгэлийг хийх ёстой гэж үзлээ. Тэр хөтөлбөрийнхөө дагуу явж чадвал АН эрс өөрчлөгдөнө. Тэгж чадахгүй, одоо байгаа төрхөөрөө худалдаж авах нь худалдаж аваад, хор найруулах нь хор найруулаад, хэдэн тал болгож талцуулж хэрэлдүүлээд дундаас нь намын дарга болж үлгэн салган явж байгаад 2020 онд намын нэрээр дээгүүр албан тушаалд дахиад сууна даа гэж бодож байгаа бол хэцүү. Ер нь бол үе солигдох ёстой. Үе солигдох ёстой гэдэг нь нэг нэгнээ үгүйсгэхдээ биш ачааны хүндийг хаанаа авах вэ? гэдэг яриа. Энэ ачааг ахмад үе нь ч залуу үе нь ч дунд үе нь ч үүрнэ. Гол ачааны хүндийг хэн нь үүрэх вэ гэдэгт л байгаа юм. Өнгөрсөн 26 жилд алтан хараацай гэгддэг ах нар маань хоорондоо найзлаад явсан ч үе байна, зодолдоод унасан ч үе байна. Бүр сүүлдээ хууль хяналтын байгууллагаар зэвсэглэж, хүчээ үзэн шорон оронгоор сүрдүүлж гэр бүл, үр хүүхдүүдийнхээ түвшинд шарх, сорвитой, ан цавтай болцгоож байна. Энэ ан цаваа намын дотор авчирч талцуулж, хуваах нь ч хэрээс хэтэрлээ. Гудамжинд гарахаараа хувь хүнээрээ хэрэлдээд, төрд гарахаараа төрийн байгуул­лагаараа зодолдоод, энэ зодоон нь АН-ын хамаг шим шүүсийг сороод хатаж хорчийсон үхдэл шиг болгож байна.



-АН-ын дарга хэн болсон ч тойрон хүрээлэгчид нь хэвээрээ, түрүүнд таны хэл­сэнчлэн “хаалгыг нь өшиглөөд орохоор бөөрөлхөөд зодчих” хандлага байгаа юм биш үү?



-Тийм учраас л үе солигдох хэрэгтэй. Бүр бүтнээрээ. Хүний, манайгүй энэ хууччуулд 26 жилийн нөхөрлөл ч байна, дайсагнал ч байна. Заримдаа тэдний нөхөрлөл нь тонуул дээрэм, дайсагнал нь бутрал, сүйрлийг энэ улс оронд авчир­чих гээд байна. Ийм учраас намаа, улсаа бодоод эдгээр улсууд хойш суух учиртай юм.



-АН дарга ямар хүн байгаасай гэж бодож байна?



-Дэлхийн дэг журам өөрч­лөгдөж байна. Ямар ч баримт, үндэслэлгүй яриа, сэтгэл хөдлөлийн тусламжтайгаар засаглалд гарч болдог гэдгийг бидний эргэн тойронд нотол­соор байна. Энэ нь зарим талаар хэт туулширсан үйлдлүүдийг ч өөгшүүлэх шинжтэй. Иймд бид чадавхи өндөртэй, мэргэшсэн төртэй байхгүй бол улс орныхоо хувь заяагаар ч тоглуулж болзошгүй. Гэтэл МАН-ыг хар. Жаран тэрбум гэх мэт үнэн дүнтэй, хандивлагч санхүүжүүлэгч гэх нэртэй сайн дурынхнаар мэргэшсэн хүмүүсийг солиод тавьчихлаа. Өчигдөр нь Хятадаас зээл авна гээд, өнөөдөр нэг хүн авчирч талцаж хэрэлдээд, маргааш нь уучлал гуйж далан таваараа бууж өгдөг ийм савалсан бодлого байж болохгүй. Энэ чигээрээ явбал МАН дотооддоо ч, гадна талдаа худалдан авалтанд өртөөд улс орныг маань хар зах дээр зараад дуусах юм байна. Төрийг санхүүжүүлэгч нартаа зардаг шигээ Монгол Улсыг гадаад зах дээр аваачаад бужигнуулах нь байна шүү дээ. Тиймээс намын тогоондоо дөвчигнөхөөс гадна улсаа, дэлхийгээ мэдэрч авч явах хүн АН-ын дарга болох ёстой. Дэлхийтэй ярилцаж, их гүрнүүдийн хийж байгаа улс төрд бодлогоо шургуулж зангарга заахаас гадна дотоодын зодоонд хэмлэгдээд дууссан АН-ыг үзэл баримтлалаар нь нэгтгэж гурван үеэ цавуудаад явах тийм шинэчлэгч, тууштай лидер л хэрэгтэй.



-Таныг харьцангуй шудрага, мөнгөтэй орооцолдоод байдаггүй улстөрч гэж хардаг. Гэтэл “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг зарахад та УИХ-д байсан хүн. Үнэхээр л тэнд шударга бус зүйл байсан юм бол тэр үед нь цээжээ дэлдээд босч ирэх ёстой байсан юм биш үү?



-Эрдэнэтийн асуудал УИХ-аар ороогүй. Яг сонгуулийн үеэр Засгийн газар шийдсэн асуудал. Засгийн газраас би хоёр жилийн өмнө зодуулаад гарсан хүн шүү дээ. Гэхдээ намайг Хууль зүйн сайд байхад Засгийн газар ХХБ-нд 500 сая ам.долларын баталгаа гаргах асуудал яригдсан. Тэр үед 51 хувийг нь төр өмчилдөг “Эрдэнэт” үйлдвэрээр баталгаа гаргуулаад зээл авчихсан хүний төлбөрөө төлөхгүй байгаа тухай маргаан арбитрийн шүүх дээр оччихсон байсан. Зөвшөөрч гарын үсэг зурсан хүн нь “Миний гарын үсгийг хуурамчаар зурсан” гэж мэлзээд Цэцэд ороод бүгчихсэн, хэргийн эзэн “Жаст”-ын Ш.Батхүү гэдэг хүнд эрүүгийн хэрэг үүсгээд шалгаж байлаа. Төрийн өмчит аж ахуйн нэгж иргэнд баталгаа гаргасан нь хууль бус гэгдэж байхад Засгийн газар хувийн банкинд баталгаа гаргах асуудал хуультай нийцэхгүй гэж хэлж байлаа.



-Тэрийг ямар хүн оруулж ирсэн бэ?



-ЭЗХЯ-наас орж ирсэн шиг санаж байна. Хуульд нийцэхгүй ийм баталгаан дээр Хууль зүйн сайд гарын үсэг зурахгүй ээ л гэсэн. ХХБ энэ мөнгөөр яах гэж байгаа талаар асуухад “Манай улсын ам.долларын нөөц багассан, бизнесийн зээлийн эх үүсвэр муу байгаа учир тус банкинд зээл олгох, шинэ эх үүсвэр гаднаас бий болгож бизнес эрхлэгчдийг дэмжих” тухай ярьж байсан. Хуулиар Засгийн газар баталгаа гаргах боломжгүй, Ерөнхий сайд хувийн зүгээсээ дэмжлэгийн захидал маягийн зүйл гаргаж болох тухай дурдаж байснаа санаж байна. “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийн тухайд бол хоёр зүйлийг бодитой, бас ухаалаг харах ёстой. Нэгдүгээрт, Оросын талд байгаа 49 хувийг Монголдоо аваад ирсэнийг хэзээ ч буруутгаж болохгүй. Хоёрдугаарт, энэ 49 хувь Монголд орж ирэхдээ төрд очиж хэрхэвч болохгүй.



-Яагаад?



-Одоо байгаа 51 хувь нь арбитрийн шүүх дээр бөөн асуудалтай, дээр нь төрд байгаа энэ хувь цөөн улстөрчдийн шахаа, хууль бус орлогын гол эх үүсвэр гэдгийг бид хангалттай сайн мэдэж, харж байгаа шүү дээ. Төрд очвол цагаан гартай дээгүүр тушаалтай тэр хүмүүсийн гарт л орно. Хувьд байж хяналт тогтоох ёстой. Монголд орж ирсэн, хувьд очсон хоёрыг буруутгаж болохгүй. Харин эсрэгээрээ ганц ХХБ гэх биш, ерөөсөө Монголын банкууд бизнес худалдаж авдаг нь зөв юм уу. Банк хүү төлдөг зээлдэгчдийнхээ бизнесийн өрсөлдөгч болох нь эрүүл саруул үзэгдэл үү. Бизнесийн гайгүй төслийн санааг хулгайлдаг, зээлийн хүүгээрээ дарамталж бизнесийг нь булаадаг гэх шүүмжлэлүүд бодитой юу. Энэ асуултуудад хариу өгөх ёстой.  “Эрдэнэт”-ийг худалдаж авсан мөнгөний эх үүсвэрээ шудрагаар ил болгох ёстой. Банкууд өөрсдөө бизнес хийх нь санхүүгийн гажуудлыг үүсгэдэг, Хадгаламж зээлийн хоршоод ингэж л дампуурсан. Нөгөө талаар нэг таагүй үйл явдал давтагдаад байна. Хөтөлийн цементийн үйлдвэрийг хувьчлахын өмнө захирал нь баригдаж хоригдох нь тохиолдол уу.



-Нэг банкийг дампууруулахын тулд захиралд нь эрүү үүсгээд, шоронд хийгээд, араар нь хөрөнгийг нь тараагаад дуусгасан. Үүнтэй адил хуулийн байгууллагаар дарамталж хүний өмчид халлдаг, өмчийг дахин хуваарилдаг тогтолцоо л бий болоод байгаа юм биш үү?



-Хамгийн адгийн арга л даа. Энэ мэтийг зогсоохын тулд хуулийн салбарт шинэчлэл эхлүүлсэн. Харамсалтай нь, манай намынхан өөрсдөө арчаагүй байсны гор гарч, МАН үүнийг зогсоож, буцаалаа. Хууль, хүчний байгууллагуудыг өрсөлдөгчөө намнах хэрэгсэл болгодог коммунист энэ аргыг ардчиллын хараацай нар маань маш хурдан өөриймшүүллээ л дээ. Намайг ажлаа өгсөний дараа манай нэг агентлагийн дарга залуугийн ажлыг авах гэж захиалгаар хэрэг үүсгэж, гэр орныг нь бужигнуулан эцэс төгсгөлд нь хамаатан нь дарга болдог эмгэнэлтэй жүжгийг ардчилсан хувьсгалчид маань хийв шүү дээ. Сайн тал нь өөрсдийнхөндөө бүтэн хоёр жил ухуулчихаар өрөөлийнх нь ухах гээд ч ухах юм үлддэггүй бололтой. Ардчилал ийм төрлийн хүмүүсээсээ салах чадвартай байх ёстой.



-Ард нь орж ирэх шинэ үе байна уу?



-Байгаа. Өнгөрсөн 26 жилд бол хууль, зарчмаа нулимаад “Чадаж байгаа юманд арга алга” гээд явсан нь олон байв. Харин ирж яваа цагт болно, болохгүйгээ ойлгодог, чадах чадахгүйгээ мэддэг, дэлхий яаж өөрчлөгдөж буйг анзаардаг, шинэ сэргэг толгойтой, эхэлсэн ажилдаа тууштай, зарчимтай, залуус олон болж байна. Тэр шинэ үеэ олж харах хэрэгтэй. Шаардлагатай бол зам тавьж өгөх сэтгэлийн тэнхээтэй байх ёстой.



-Нэг зүйл асуухгүй өнгөрч болохгүй нь. АН-ын даргад нэр дэвшигч зарим хүний ард, тухайлбал Л.Гантөмөрийн ард Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг бий гэсэн ухуулга ч юм уу, гүтгэлэг ч юм уу яваад эхэлсэн байна лээ. Үнэхээр АН-ын шинэ үе ах нарынхаа оролцоогүйгээр намын удирдлагад гарч чадах уу?



-Сунгаа явуулсан зарим аймгуудад би очиж ажигласан л даа. Ажиглаж байхад нэг хэсэг нь Ц.Элбэгдорж гэдэг хүний унаж байгаа нэр төр дээр дэвсэлж байж гишүүдээсээ оноо авах, их шударга болж харагдах гэсэн дүр зураг харагдаж л байна лээ. Л.Гантөмөр гэдэг хүнд тийм чанар байхгүй. Тэртэй тэргүй өөрт нь энэ намыг аваад явчих чадамж, тэр хэмжээний улс төрийн капитал бий. Зургаахан сарын дараа суудлаасаа буугаад явах хүний араас АН-ын дарга болох улс одоо ирж чулуу шидээд яах вэ гэдэг үүднээс нь хандсан байх. Өнгөрсөнд бус ирээдүйд Монголын улс төрийг тодорхойлох АН-ын даргын асуудал өнөөдөр яригдаж байна. Хэрвээ АН-ын удирдлагад үе солигдож чадвал АН-ыг ийм болгосон өмнөх үе рүүгээ юу гэж эрх мэдлийг буцаан шилжүүлэхэв дээ. Харин өмнө нь хорь, гучин жил сайдаж муудаад, эвлэж нэгдээд эрх ашгаа хуваалцаад явсан нэг үеийнхэн нь бол дотроо сэлгэж магадгүй. Магадгүй наанаа үзэн ядалцаад цаагуураа ямар тохироо хийж явааг хэн мэдлээ.


С.ОНОНТУУЛ



 
Сэтгэгдэлүүд (19)
Зочин 4 өдөр 12 цагийн өмнө
Thanks so much for giving everyone remarkably memorable possiblity to read from this website. It's always so cool and jam-packed with a lot of fun for me and my office co-workers to visit your web site at a minimum 3 times per week to find out the fresh guidance you will have. Not to mention, I am also certainly satisfied with your impressive creative ideas served by you. Some two ideas on this page are unequivocally the most impressive we have all ever had. kate spade handbags http://www.katespadehandbags-outlet.us.com
Зочин 5 өдөр 17 цагийн өмнө
I am commenting to make you be aware of what a beneficial discovery our girl went through visiting your web page. She discovered such a lot of things, with the inclusion of what it is like to have a marvelous teaching style to let men and women just comprehend certain extremely tough topics. You truly exceeded people's expectations. I appreciate you for showing the great, dependable, educational and as well as cool thoughts on your topic to Mary. jordans http://www.jordanssneakers.us.com
Зочин 6 өдөр 1 цагийн өмнө
My spouse and i have been quite peaceful Raymond managed to finish up his investigations because of the ideas he acquired in your web pages. It's not at all simplistic just to happen to be giving for free key points which usually people today could have been trying to sell. We really recognize we now have the writer to thank for this. The main explanations you've made, the straightforward site menu, the friendships you can help to instill - it's got many sensational, and it's really aiding our son in addition to us feel that the subject is fun, and that's truly serious. Thanks for the whole lot! yeezy boost 350 v2 http://ux.nu/XLU2A
Зочин 6 цаг 8 минутын өмнө
My husband and i have been very delighted when Albert managed to conclude his research with the precious recommendations he had out of your blog. It is now and again perplexing to simply be giving freely concepts which often others could have been trying to sell. So we discover we've got the blog owner to appreciate for this. The most important illustrations you've made, the straightforward site menu, the friendships you assist to instill - it is everything remarkable, and it is making our son in addition to us understand that topic is cool, which is pretty fundamental. Thank you for the whole lot! off white http://www.offwhite.us.com
Зочин 16 цаг 29 минутын өмнө
mq5ZvL <a href="http://yafzibmherpw.com/">yafzibmherpw</a>, [url=http://eszwabjfnczp.com/]eszwabjfnczp[/url], [link=http://ayzvrubhcdpw.com/]ayzvrubhcdpw[/link], http://shxpubneiqht.com/
Зочин 1 өдөр 3 цагийн өмнө
8k1p6o <a href="http://iqrngqctyozt.com/">iqrngqctyozt</a>, [url=http://pmpxlszxblbj.com/]pmpxlszxblbj[/url], [link=http://esydxkxalqtj.com/]esydxkxalqtj[/link], http://nyatoglsdcac.com/
Зочин 1 өдөр 11 цагийн өмнө
Thanks so much for providing individuals with a very spectacular possiblity to check tips from this website. It's usually so pleasing and as well , jam-packed with a great time for me personally and my office acquaintances to search your website a minimum of thrice in a week to learn the newest guides you have got. Of course, I am also certainly pleased with your eye-popping points you serve. Certain 1 tips in this post are in truth the most suitable I've had. adidas tubular http://www.adidas-tubular.us.com
Зочин 1 сарын өмнө
I want to show thanks to you for rescuing me from such a matter. Right after looking throughout the world-wide-web and getting tricks that were not productive, I thought my life was gone. Living without the answers to the difficulties you've resolved all through this article content is a serious case, and ones that might have badly damaged my entire career if I had not encountered the website. Your primary mastery and kindness in controlling all things was crucial. I'm not sure what I would've done if I hadn't encountered such a stuff like this. I'm able to at this time look ahead to my future. Thanks very much for this reliable and results-oriented help. I will not hesitate to refer your blog post to any individual who needs to have recommendations about this subject. mlb jerseys http://www.mlbjerseys.in.net
Зочин 1 сар 1 өдрийн өмнө
I must voice my passion for your generosity in support of all those that require guidance on this one field. Your special commitment to getting the solution around ended up being pretty helpful and has specifically made women just like me to achieve their dreams. The interesting help denotes so much a person like me and especially to my office workers. Thank you; from all of us. custom baseball jerseys http://www.mlbjerseys.in.net
Зочин 1 сар 3 өдрийн өмнө
I simply wanted to make a simple word to be able to say thanks to you for those fabulous guides you are showing on this site. My time-consuming internet investigation has now been paid with reputable facts and strategies to exchange with my relatives. I would admit that we site visitors are unequivocally lucky to dwell in a good community with so many wonderful professionals with very beneficial suggestions. I feel quite happy to have seen the web site and look forward to tons of more amazing minutes reading here. Thanks again for all the details. adidas gazelle http://www.adidasgazelle.us.com
Зочин 1 сар 4 өдрийн өмнө
I simply wanted to type a quick message in order to appreciate you for some of the precious hints you are writing at this website. My rather long internet research has at the end of the day been honored with excellent information to exchange with my close friends. I would assert that we visitors are rather endowed to exist in a superb network with very many lovely people with valuable techniques. I feel extremely blessed to have seen the web page and look forward to tons of more entertaining minutes reading here. Thank you once more for a lot of things. balenciaga sneakers http://www.balenciagashoes.us.org
Зочин 1 сар 5 өдрийн өмнө
I truly wanted to post a simple note so as to thank you for all the lovely techniques you are sharing on this website. My particularly long internet look up has at the end of the day been paid with brilliant strategies to share with my family and friends. I would admit that most of us visitors actually are rather blessed to dwell in a remarkable place with so many wonderful people with beneficial tips and hints. I feel quite grateful to have discovered your web site and look forward to tons of more cool moments reading here. Thanks a lot once more for a lot of things. vans outlet http://www.vans-outlet.us.com
Зочин 1 сар 6 өдрийн өмнө
My husband and i got so more than happy when Jordan could conclude his preliminary research by way of the ideas he was given in your weblog. It's not at all simplistic just to always be giving for free instructions that many other folks might have been selling. Therefore we know we need the writer to appreciate because of that. The main explanations you made, the straightforward website navigation, the relationships you make it easier to engender - it's everything excellent, and it's aiding our son and us reason why this idea is pleasurable, and that is pretty serious. Thanks for all! kyrie shoes http://www.kyrie4.org
Зочин 1 сар 1 өдрийн өмнө
My husband and i felt so relieved when Ervin could round up his preliminary research because of the precious recommendations he had out of the web site. It is now and again perplexing to simply be giving for free solutions which often people may have been selling. And we also do understand we now have the website owner to give thanks to for this. The most important illustrations you have made, the easy website menu, the friendships you help engender - it's most incredible, and it's assisting our son and us imagine that this subject is interesting, which is certainly quite essential. Thank you for everything! michael kors uk http://www.michael-kors-handbags.org.uk
Зочин 1 сар 2 өдрийн өмнө
Thanks for your whole efforts on this blog. Kate take interest in managing investigation and it is easy to see why. Most people hear all regarding the dynamic manner you convey rewarding guides via your website and even encourage participation from website visitors on this article plus my princess is actually being taught a whole lot. Take pleasure in the rest of the new year. You're conducting a wonderful job. yeezy boost 350 http://gul.ly/7u0x4
Зочин 1 сар 2 өдрийн өмнө
Needed to create you one very little remark to be able to thank you the moment again relating to the wonderful thoughts you've featured on this site. It was strangely generous of people like you to offer unhampered precisely what a number of people would've offered for sale as an electronic book to get some cash on their own, chiefly now that you might have tried it in the event you considered necessary. These suggestions in addition served to become fantastic way to realize that other people online have the identical passion similar to my very own to know the truth way more concerning this problem. I think there are lots of more enjoyable instances up front for many who scan your blog. jordan 12 http://www.jordan12.us.com
Зочин 4 сарын өмнө
, https://www.scoop.it/t/pritmarivan/p/4104049360/2018/12/15/zana-nimani-dodirni-mi-kolena zana_nimani_dodirni_mi_kolena, https://www.scoop.it/t/crimramypo/p/4104048873/2018/12/15/ljubavni-sastanak-zene-za-sex Ljubavni_sastanak:_Zene_za_sex, http://archive.is/ZCbfq VRELE_SMS_PORUKE_ZA_MUVANJE:_Da_mu_krv_proključa_iz_mesta!,
Зочин 4 сарын өмнө
, http://waneenterprises.com/profiles/blogs/download-torrent-friends-season-2-with-english-subtitles download_torrent_friends_season_2_with_english_subtitles, http://waneenterprises.com/profiles/blogs/kis-2013-2017-2018 skachat_svezhie_kliuchi_dlia_kis_2013_na_2017_2018_god, http://www.iamhiphop.com/profiles/blogs/patch-navcore-9844-carminat-tomtom-live patch_navcore_9844_carminat_tomtom_live,
Зочин 4 сар 1 өдрийн өмнө
, http://paste.beautifulsunrise.org/view/eb263de4 algerian_dating_site_-_farmer_dating_sites_australia, https://bin.simulakrum.org/view/dcea8f28 sex_starijih_osoba, https://paste.tuxcon.com/view/9bd8aca4 dating_site_search_engines,
АНХААРУУЛГА: Та шууд тухайн бичлэгт тохирсон сэтгэгдэл үлдээнэ үү 800 тэмдэгт. Бусдыг бус өөрөө өөрийгөө гутаан доромжилж, элдвээр хэлэхийг зөвшөөрнө.